Gezondheid op de werkvloer gaat allang niet meer alleen over ziekteverzuim of een vitaliteitsprogramma. Volgens de deelnemers aan deze editie van De Ronde Tafel draait gezond ondernemen steeds vaker om werkcultuur, veiligheid, autonomie en de manier waarop organisaties omgaan met verandering.
We zijn opnieuw te gast in de hypermoderne studio van mediabedrijf Say Yeah in Enschede. Aan tafel zitten Frank Hegeman van Aannemingsmaatschappij Hegeman, Karin Verschoor van Saxion, Charles Vinke van Twente Milieu en Jan Willem te Dorsthorst van UWV Twente- Achterhoek.
Ondanks de verschillende sectoren blijken veel uitdagingen opvallend herkenbaar. Hoe houd je medewerkers gezond én betrokken? Wat doet technologie met werkdruk? En hoe zorg je dat mensen zich veilig voelen op het werk?
Cultuur
Volgens Jan Willem wordt gezond ondernemen nog te vaak te smal bekeken. ‘Het gaat veel verder dan alleen een vitaliteitsprogramma’, zegt hij. ‘Mensen willen zich welkom en gewaardeerd voelen. Zeker in Twente, waar veel mkb-bedrijven moeite hebben om mensen te vinden en deels te binden.’
Frank herkent dat. Binnen Hegeman werd enkele jaren geleden gestart met het zogeheten IJslandmodel: fulltimers werken zesendertig uur per week, maar krijgen veertig uur betaald. Kantoorpersoneel kan kiezen voor vier uur per week of acht uur per twee weken vrij; bouwplaatspersoneel werkt door het groepsvervoer één hele dag per twee weken minder.
‘In het begin was niet iedereen meteen overtuigd’, vertelt Frank. ‘Maar inmiddels zien we dat het werkt. Medewerkers hebben meer rust en vrije tijd, terwijl de productie gelijk is gebleven. Dat helpt om mensen te binden én te boeien. En veel belangrijker: het helpt om mensen fit te houden. Zowel voor lichaam als geest is het een prettig model.’
Regelruimte en bevlogenheid
Volgens Karin is bevlogenheid een cruciaal element als het gaat om gezond ondernemen. ‘Daarbij moeten mensen ruimte voelen om hun werk zelf vorm te geven. Bij Saxion noemen we dat regelruimte.’
Juist in tijden van verandering is dat volgens haar belangrijk. ‘Wij zitten midden in een reorganisatie. Dan moet je steeds terug naar de bedoeling van je organisatie.
Waarom doen we bepaalde dingen? Wat voegen maatregelen echt toe? Uiteindelijk draait het om het primaire proces en de mensen die hier dagelijks aan werken.’
Charles benadrukt dat veiligheid de bodem onder al deze terechte waarnemingen is. ‘Veiligheid gaat niet alleen over procedures of een helm dragen. Het gaat vooral over de vraag: kan je jezelf zijn op het werk?’
Veiligheid
Bij Twente Milieu speelt veiligheid dagelijks een grote rol. Volgens Charles gaat het allang niet meer alleen over fysieke veiligheid. ‘Fysieke veiligheid regelen we in onze sector over het algemeen goed’, zegt hij. ‘Maar emotionele en sociale veiligheid is minstens zo belangrijk. Kun je zijn wie je bent? Voel je je gewaardeerd? Durf je het te zeggen als iets niet goed voelt?’
Volgens hem bestaat 95 procent veiligheid niet. ‘Het is 100 procent of onveilig.’ Dat vraagt voortdurende aandacht, juist ook in een traditionele werkomgeving. ‘Soms wordt er aan de koffietafel iets gezegd waardoor iemand zich onveilig voelt. Dan moet je ook daar het gesprek over voeren.’
Technologie als oplossing?
Het gesprek verschuift richting technologie en AI. Vrijwel alle tafelgasten zien kansen, maar ook risico’s. ‘Als je niet oppast, stapelt het werk zich alleen maar verder op’, zegt Frank. ‘Door automatisering kunnen we steeds meer in kortere tijd. Maar dat betekent niet automatisch minder werkdruk.’
Volgens Jan Willem ligt daar een belangrijke verantwoordelijkheid voor werkgevers. ‘Als technologie tijd oplevert, moet die ruimte ook voor een deel ten goede komen aan medewerkers. Anders vullen we die tijd meteen weer op met nieuwe taken.’
Niet alles hoeft sneller
Binnen UWV zelf ziet Jan Willem die spanning dagelijks terug. ‘AI kan straks bijvoorbeeld verslaglegging ondersteunen, waardoor medewerkers meer tijd overhouden. Maar de vraag is: gebruiken we die ruimte ook echt om mensen deels te ontlasten?’
Karin noemt AI tegelijkertijd onvermijdelijk. ‘De impact is enorm. Maar internet was ooit net zo disruptief. De uitdaging is vooral: hoe zorg je ervoor dat mensen en medewerkers bijblijven bij deze ontwikkelingen?’
Volgens Charles schuilt daar misschien wel de grootste uitdaging van deze tijd. ‘Het ergste wat ons kan overkomen, is dat alle routinematige zaken en denk- en contacttijd uit ons werk verdwijnen. We moeten elkaar ook ruimte gunnen om even stil te staan en te reflecteren.’
Anders organiseren
Volgens Frank vraagt gezond ondernemen soms ook lef. Hegeman presenteerde het eigen werkweekmodel de afgelopen drie jaar aan honderden (bouw)bedrijven. Slechts een paar organisaties durfden het daadwerkelijk over te nemen.
‘Veel bedrijven vinden het spannend’, zegt hij. ‘Angst voor het onbekende speelt daarin een grote rol.’ Toch zijn de tafelgasten het over één ding eens: organisaties kunnen niet anders dan zich aan blijven passen. De arbeidsmarkt is krap, verwachtingen van medewerkers veranderen en technologie ontwikkelt zich razendsnel. Of zoals Charles het samenvat: ‘Gezond ondernemen begint uiteindelijk gewoon met goed omgaan met elkaar.’
Even voorstellen
Karin Verschoor
Karin Verschoor is lid van het college van bestuur van Saxion en verantwoordelijk voor onderwijs en internationalisering. Ze werkte eerder als directeur van de School of Commerce & Entrepreneurship en heeft een achtergrond in bewegingswetenschappen. Binnen Saxion zette zij zich de afgelopen jaren sterk in voor brede welvaart, talentontwikkeling en toekomstbestendig onderwijs in de regio.
Frank Hegeman
Frank Hegeman is algemeen directeur en eigenaar van Aannemingsmaatschappij Hegeman in Nijverdal, het familiebedrijf dat inmiddels de vierde generatie kent. Het bouwbedrijf werkt landelijk aan woningbouw-, utiliteits-, renovatie- en restauratieprojecten en staat bekend om zijn mensgerichte cultuur en innovatieve aanpak. Hegeman haalde recent landelijk aandacht met de invoering van een vierdaagse werkweek binnen het bedrijf.
Jan Willem te Dorsthorst
Jan Willem te Dorsthorst is rayonmanager bij UWV voor de regio Twente-Achterhoek. Vanuit die rol houdt hij zich bezig met arbeidsmarktontwikkeling, duurzame inzetbaarheid en de verbinding tussen werkgevers, werkzoekenden en onderwijs. Hij zet zich sterk in voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt, waarin technologie, leven lang ontwikkelen en aandacht voor welzijn hand in hand gaan. Een arbeidsmarkt waarin iedereen naar vermogen mee kan doen.
Charles Vinke
Charles Vinke is directeur-bestuurder van Twente Milieu, de organisatie die in tien Twentse gemeenten verantwoordelijk is voor afvalinzameling en beheer van de openbare ruimte. Twente Milieu werkt nadrukkelijk aan grote thema’s als circulariteit, duurzaamheid en sociaal werkgeverschap. Ongeveer twintig procent van het personeelsbestand bestaat uit mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en Twente Milieu heeft haar eigen leerwerkbedrijf Startpunt. Het is een mooi voorbeeld van sociaal werkgeverschap.
