Door Baker Tilly (Netherlands) N.V.
Het familiebedrijf overdragen aan de volgende generatie lijkt op papier misschien een zakelijke transactie. In de praktijk is het vaak een proces waarin emoties, familieverhoudingen en toekomstvisie minstens zo belangrijk zijn als fiscaliteit en juridische constructies. Juist daarin ligt volgens Baker Tilly de kracht van goede begeleiding.
Vanuit de vestiging in Almelo begeleidt Baker Tilly al jarenlang familiebedrijven in Twente en daarbuiten. Niet alleen bij de technische kant van een bedrijfsoverdracht, maar vooral ook bij het gesprek dat daaraan voorafgaat. Want een succesvolle overdracht begint niet bij de handtekening, maar vaak aan de keukentafel.
Meer dan een fiscale overdracht
‘Een bedrijfsopvolging is geen ABC-traject’, zegt estate planner Nowelle Koers. ‘Natuurlijk spelen fiscale regelingen en juridische stappen een belangrijke rol, maar uiteindelijk draait het om de familie. Je wilt dat iedereen begrijpt wat er gebeurt en dat er gezamenlijk wordt nagedacht over de toekomst van het bedrijf.’
Nowelle begeleidt regelmatig ondernemers bij vraagstukken rondom bedrijfsopvolging, estate planning, vermogensplanning en herstructureringen. Daarbij wordt onder meer gebruikgemaakt van fiscale bedrijfsopvolgingsregelingen, waarmee ondernemingen onder voorwaarden fiscaal gunstig kunnen worden overgedragen aan de volgende generatie. Maar volgens haar is dat slechts één onderdeel van het totale traject.
‘Het is juist hét moment om met elkaar in gesprek te gaan. Hoe ziet de familie de toekomst van het bedrijf? Welke waarden willen we behouden? En welke rol krijgt de volgende generatie?’
Van keukentafel tot familiestatuut
Partner-belastingadviseur Martin Akcay merkt dat Baker Tilly bij familiebedrijven vaak veel dichter op de ondernemer zit dan bij andere organisaties. ‘Je wordt een vertrouwenspersoon. We zitten regelmatig letterlijk aan de keukentafel. Dan gaat het niet alleen over fiscaliteit, maar juist ook over gevoel en vertrouwen.’
Dat vertrouwen is volgens hem essentieel. Een ondernemer draagt vaak het werk van een leven over. De band tussen ondernemer en onderneming is over vele jaren heen opgebouwd. Een familiebedrijf overdragen doe je meestal maar één keer. Dan moet het niet alleen fiscaal goed geregeld zijn, maar vooral ook goed voelen.’
Nowelle vervolgt: ‘Bij een bedrijfsopvolging komt veel meer kijken dan alleen het stokje overdragen. Het is een goede aanleiding om met elkaar te spreken over de identiteit van het familiebedrijf.’ Om families daarbij te helpen, werkt Baker Tilly vaak met een familiestatuut. Geen juridisch document, maar een kompas: ‘Wij helpen de familie om verwachtingen bespreekbaar te maken, en helder te krijgen wat de koers is’, aldus Nowelle. ‘In een familiestatuut beschrijf je de gedeelde kijk op bijvoorbeeld kernwaarden, de gezamenlijke toekomstvisie en de positie van schoonfamilie binnen het bedrijf.’
Bekende Twentse familiebedrijven
Dat Twente veel familiebedrijven kent, merken beide adviseurs iedere dag. Vooral in sectoren als bouw, techniek en maakindustrie zijn ondernemingen vaak al generaties lang in handen van dezelfde familie. Martin begeleidde de afgelopen jaren uiteenlopende bekende Twentse ondernemingen bij bedrijfsopvolgingen. ‘Soms speelt inmiddels de overdracht naar de derde generatie al. Je kunt je voorstellen hoe belangrijke vertrouwen en heldere afspraken dan zijn.’
Het goede gesprek voorkomt problemen
Toch verloopt niet iedere overdracht vanzelf. Juist doordat zakelijke en persoonlijke belangen door elkaar lopen, kunnen spanningen ontstaan. Martin herinnert zich een traject waarbij de overdracht tijdens de afspraak bij de notaris onverwacht stilviel. Een van de kinderen bleek andere wensen te hebben over de toekomstige eigendomsverhoudingen dan zijn vader. De documenten bleven ongetekend en het proces liep maanden vertraging op. ‘Dan zie je hoe belangrijk het is om iedereen vanaf het begin mee te nemen. Het goede gesprek moet je niet aan het einde voeren, maar juist helemaal aan het begin.’
Volgens Baker Tilly is een zorgvuldig proces daarom minstens zo belangrijk als de uiteindelijke overdracht. Van de eerste gesprekken en voorbereiding tot de daadwerkelijke overdracht én de periode daarna blijft het kantoor nauw betrokken. ‘Een bedrijf overdragen is niet hetzelfde als iemand de sleutel geven’, zegt Martin. ‘Ouders blijven vaak nog een tijd betrokken en ook daarna begeleiden wij de familie verder. Dat hele proces verdient aandacht.’
Motor van de regio
Volgens Martin zijn familiebedrijven van grote waarde voor de Twentse economie. Ze investeren vaak voor de lange termijn, kennen een sterke verbondenheid met hun medewerkers en blijven dicht bij hun regio. ‘Familiebedrijven zijn een belangrijke motor van onze economie. Het geld blijft vaak binnen het bedrijf en medewerkers werken er graag. Daarom is het mooi dat er fiscale regelingen zijn die de volgende generatie helpen om zo’n onderneming voort te zetten.’
Tegelijkertijd benadrukken beide adviseurs dat opvolging nooit een doel op zich mag zijn. ‘Je moet een familiebedrijf niet overnemen omdat het verwacht wordt’, besluit Martin. ‘Je moet het doen omdat het bij je past. Dan bouw je écht verder aan de toekomst van het familiebedrijf.’
