Voor veel ondernemers voelde pensioen jarenlang als een vinkje in de administratie: geregeld is geregeld. Maar die tijd is voorbij. Met de komst van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) verandert pensioen in een strategisch ondernemersdossier. Een dossier dat invloed heeft op kosten, risico’s, personeelsbeleid en zelfs duurzame inzetbaarheid. ‘Veel werkgevers denken dat 2028 nog ver weg is, maar dat is een misvatting’, zegt pensioenadviseur Martin Eshuis van financieel dienstverlener ten Hag. ‘De echte deadline is nu.’
De klok tikt
Sinds 1 juli 2023 moeten alle pensioenregelingen die bij een verzekeraar of premiepensioeninstelling (PPI) lopen worden aangepast aan de nieuwe wet. Uiterlijk 1 januari 2028 moet alles op orde zijn. Een ruime overgangstermijn, zou je denken, maar de praktijk laat iets anders zien. Tienduizenden regelingen moeten worden omgezet, terwijl het aantal gespecialiseerde adviseurs beperkt blijft. VNO-NCW en MKB Nederland waarschuwden hun leden inmiddels dat wie te laat begint, simpelweg niemand meer kan vinden die kan helpen.
‘Die filevorming is reëel’, aldus Martin. ‘Pensioenfondsen en verzekeraars voeren de druk op. Als een regeling straks niet voldoet, mogen ze zelf ingrijpen. Dat kan betekenen: een duurder premieniveau, minder flexibiliteit en geen ruimte meer om bij te sturen.’
Digitalisering
Een veelgehoorde aanname onder werkgevers is dat medewerkers dankzij digitale dashboards beter begrijpen hoe hun pensioen eruitziet. Maar in de praktijk werkt het eerder andersom. ‘Mensen komen met perfecte grafiekjes binnen’, vertelt Martin. ‘Maar als je vraagt wat dit straks betekent voor hun inkomen en koopkracht, dan stokt het gesprek. Het overzicht is digitaal mooi, maar de betekenis blijft vaag.’
Financiële onzekerheid speelt daarbij een grote rol. Wie al stress ervaart over maandelijkse lasten, kan moeilijk vooruitkijken naar iets abstracts als pensioen. Onderzoek laat zien dat stress het vermogen om financiële beslissingen te nemen aantast, en dat zien adviseurs zoals bij ten Hag dagelijks terug op de werkvloer.
‘Financiële kwetsbaarheid komt altijd mee naar het werk’, zegt Martin. ‘Het beïnvloedt concentratie, inzetbaarheid en betrokkenheid. Pensioencommunicatie is daarom geen verplicht nummer, maar onderdeel van goed werkgeverschap.’
Strategie
Pensioen raakt inmiddels veel meer dan alleen het inkomen na de pensioendatum. Werkgevers moeten keuzes maken over onder meer premiehoogte, toekomstige inleg, nabestaandenpensioen en het al dan niet overstappen naar een andere uitvoerder. Dat zijn keuzes met lange financiële doorwerking, voor het bedrijf én voor medewerkers.
‘Dit zijn geen vinkjes op een formulier’, vertelt Martin. ‘Het zijn strategische beslissingen. Wie te laat begint, moet keuzes maken onder tijdsdruk. En dat levert bijna nooit de beste uitkomst op.’ Daarnaast krijgen werkgevers nadrukkelijk de wettelijke verantwoordelijkheid om medewerkers te helpen de gevolgen van hun keuzes te begrijpen. Alleen een portal beschikbaar stellen is niet genoeg; er moet uitleg, duiding en begeleiding bij.
Twentse nuchterheid
Opvallend is dat Twentse werkgevers vaak wel het goede willen doen, maar denken dat het nog niet hoeft. ‘Die nuchterheid is mooi, maar hier werkt die tegen ons’, weet Martin. ‘Het systeem verandert nu. Wie pas in 2027 in beweging komt, loopt simpelweg vast.’
Hij ziet ook positieve voorbeelden: bedrijven die al in 2023 begonnen en nu de rust hebben om scenario’s door te rekenen, keuzes zorgvuldig te maken en medewerkers stap voor stap mee te nemen. ‘Dat levert ruimte op. Ruimte om het goed te doen, zonder gedoe.’
Veranderend pensioenstelsel
De Wtp markeert een technische wijziging én een beweging: meer keuzevrijheid voor medewerkers, meer transparantie en een grotere rol voor werkgevers in communicatie en begeleiding. ‘Pensioen is geen administratieve kostenpost meer’, zegt Martin. ‘Het raakt aan duurzame inzetbaarheid, aan financiële fitheid en aan de relatie tussen werkgever en werknemer. Wie grip houdt, heeft straks een voordeel in de arbeidsmarkt.’
Regie houden
De conclusie is simpel: de pensioenstorm komt eraan, maar hij is beheersbaar als werkgevers op tijd beginnen. ‘Digitale systemen kunnen veel. Maar ze nemen je niet mee door de keuzes heen. Dat blijft mensenwerk. En dat mensenwerk raakt overbelast als iedereen tegelijk komt.’ Wie nu handelt, kiest niet alleen voor compliance, maar ook voor rust en grip. Want één ding is duidelijk: pensioen wordt geen makkelijker dossier. Wel een belangrijke.
Door ten Hag Makelaars en Financiële dienstverlening